Sportowiec się bada

DSC_04551.jpg

Uprawiasz sport, stosujesz zdrową dietę, jesteś niezniszczalny, prawda? Na pewno dzięki temu jesteś mniej narażony na choroby zależne od diety, niż większość społeczeństwa, jednak wciąż musisz kontrolować stan swojego zdrowia. Dodatkowo, są takie badania laboratoryjne, które pozwalają określić poziom wytrenowania i przetrenowania, może to Cię przekona 🙂

Skupię się na badaniach laboratoryjnych, jednak nie są one jedynymi wartymi uwagi testami. Warto chociażby, robić badania EKG (pamiętacie przypadki zgonów na maratonach?), próby wysiłkowe, spirometrię (zwłaszcza, kiedy trenujemy w zatrutych smogiem miastach) i wiele innych, w zależności od wieku.

Wywróż co nieco z krwi

Krew i jej frakcje (osocze, surowica) są idealnym materiałem do badania wielu wskaźników ważnych dla sportowca. Gdy już pójdziemy do centrum diagnostycznego warto zbadać:

  • Morfologia ogólna – pozwala wykryć anemię spowodowaną niedoborami różnych składników odżywczych (żelaza, kwasu foliowego, B6, B12) lub spowodowanej chorobami. Dzięki niej można wykryć osłabienie odporności organizmu, słabą krzepliwość czy toczący się w organizmie stan zapalny. Jeśli czujesz się osłabiony/a, przemęczony/a i brak Ci siły do ćwiczeń, nie zwlekaj, zrób morfologię. U przeciętnego człowieka to badanie powinno wystarczyć na rok, jeśli jesteś sportowcem, badaj krew nawet kilka razy w roku, żeby szybko wychwycić niekorzystne zmiany. Tak częste badanie może być bardzo użyteczne u biegaczy długodystansowych i osób, które eliminują ze swojej diety mięso.
  • Lipidogram – pozwala sprawdzić zawartość we krwi cholesterolu frakcji HDL (dobry), LDL (zły) i triglicerydów (bardzo złe), których poziom jest ściśle skorelowany z możliwością wystąpienia chorób układu krwionośnego. Nawet sportowcy są narażeni na nieprawidłowy poziom tych wskaźników. Podstawową przyczyną zaburzeń lipidogramu jest dieta z wysoką zawartością tłuszczu zwierzęcego, ale również, co jest o wiele częstsze u osób odżywiających się „zdrowo”, wysokie spożycie cukrów prostych, nawet tych pochodzących z produktów naturalnych! Jedz owoce, ale nie przesadzaj z ich ilością i nie nadużywaj miodu i suszonych owoców.
  • Kwas moczowy – badanie najczęściej wykonywane u osób z podejrzeniem dny moczanowej (podagry) czyli choroby wynikającej z niewłaściwej diety, zazwyczaj u mężczyzn po 50 roku życia. Jednak sportowiec, zwłaszcza w pewnych specyficznych dyscyplinach, również powinien sprawdzać jego poziom. Warto go oznaczać przy stosowaniu leków diuretycznych wykorzystywanych do odwadniania się (a najlepiej zaprzestać ich stosowania), u osób stosujących dietę wysokobiałkową (czyli większość sportowców), a także u zawodników często pijących alkohol (jednak lepiej zapobiegać i nie pić).
  • Żelazo, ferrytyna i transferryna – pozwala określić stan wysycenia organizmu żelazem, czyli jego zapasów i poziom jego wchłaniania. Użyteczne przy diagnozowaniu anemii z niedoboru żelaza, monitorowaniu jego spożycia z dietą i wykrycia ewentualnych nieprawidłowości w jego wchłanianiu. Ponownie, bardzo użyteczne dla sportowców wytrzymałościowych, wegan, wegetarian, a zwłaszcza kobiet w tych grupach.
  • Magnez, potas, wapń – ze względu na zwiększone straty tych elektrolitów u sportowców, warto zbadać ich poziom. Wpływają na zapewnienie właściwego skurczu mięśni, dlatego należy zadbać o właściwe wysycenie nimi organizmu.
  • CK (kinaza kreatynowa) – enzym przekształcający kreatynę w fosfokreatynę. Jest wykorzystywana do określenia uszkodzenia mięśni, przemęczenia i przetrenowania. Jeśli stwierdza się wysoki jej poziom, należy zmniejszyć obciążenie treningowe i pozwolić zregenerować się mięśniom.
  • TSH, T3, T4 – hormony pozwalające określić stan funkcjonowanie tarczycy, gruczoły regulującego metabolizm energetyczny organizmu. Choroby tarczycy to plaga ostatnich lat, głównie u kobiet, nawet w młodym wieku. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat chorób tarczycy i o ich wpływie na sport i dietę, zapraszam do mojego, chyba najlepszego do tej pory tekstu.
  • Testosteron i kortyzol – poziom testosteronu, który wpływa m.in. na tempo przyrostu mięśni, może spadać poprzez stosowanie zbyt intensywnych treningów i uprawianie wyczerpujących dyscyplin wytrzymałościowych. Warto obserwować jego poziom, żeby we właściwym momencie interweniować. Kortyzol, czyli hormon stresu rośnie wraz z przemęczeniem organizmu, zarówno fizycznym, jak i psychicznym. Monitoruj jego poziom, ponieważ destrukcyjnie wpływa na organizm, o czym możecie przeczytać tutaj.
  • Witamina D – większość Polaków ma niedobory tej witaminy, a ten stan może prowadzić do wielu chorób i pogarszać wyniki sportowe. Więcej o tej witaminie pisałem tutaj.

 

Mocz, gdy jesz dużo białka.

W moczu oznacza się wiele kluczowych dla zdrowia parametrów. Sportowcy powinni badać mocz nawet 2 razy do roku. Ze względów sportowych warto zwrócić uwagę na:

  • Kreatynina, mocznik, amoniak – te parametry dają nam odpowiedź, czy nerki funkcjonują poprawnie. Dieta wysokobiałkowa, która często jest stosowana w sporcie może uszkadzać nerki, co można zdiagnozować dzięki tym wskaźnikom. Kreatynina daje również wgląd, czy nie jest się przetrenowanym, ponieważ jest wskaźnikiem rozpadu mięśni.
  • Ciała ketonowe – są wytwarzane w organizmie jako zapasowe źródło energii dla mózgu, kiedy nie dostarczamy odpowiednich ilości węglowodanów i/lub energii. Dzięki temu możemy lepiej zbilansować swoją dietę i uniknąć konsekwencji zbyt małego spożycia węglowodanów na organizm sportowca.

Nie zwlekaj

Pamiętaj, jeśli czujesz się źle, idź do lekarza, on najlepiej będzie wiedział co należy skontrolować. Nigdy nie diagnozuj się sam, powyższe wskazówki potraktuj jako element informacyjny, o tym, co możesz dodatkowo zbadać w czasie swoich rutynowych kontroli.

Jeśli chciałbyś profesjonalny plan żywieniowy dostosowany do Twojej lub Twojego dziecka aktywności i potrzeb, zapraszam do współpracy ze mną, dietetykiem sportowym. Więcej informacji w zakładce współpraca.

Maciek

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s